Laat de sauna eerst volledig afkoelen. Neem daarna het houtwerk af met een vochtige doek en lauw water, altijd met de nerf mee. Reinig vervolgens de vloer, controleer de saunastenen en zet tot slot de deur op een kier zodat de cabine volledig kan drogen.
Wat heb je nodig om je sauna schoon te maken?
Een emmer lauw water, een zachte doek en eventueel wat groene zeep volstaan meestal. Voor een grondige beurt gebruik je een speciale sauna reiniger.
Sauna hout is onbehandeld en poreus. Het neemt vocht en stoffen direct op, en warmte versterkt alles wat erin trekt. Daarom geldt: hoe milder het middel, hoe beter. Een speciale saunareiniger zoals de Harvia saunareiniger is ontwikkeld voor onbehandeld hout en verwijdert vuil en zweetvlekken zonder residu achter te laten. Dat laatste is belangrijker dan het lijkt: wat achterblijft, verdampt bij de volgende sessie.
| Oppervlak | Geschikt middel | Vermijden |
|---|---|---|
| Banken en wanden (hout) | Lauw water, groene zeep of saunareiniger | Allesreiniger, chloor, schuurspons |
| Houten vloer | Goed uitgewrongen dweil met saunareiniger | Veel water, stoomreiniger |
| Tegelvloer | Lauw water, zachte borstel voor de voegen | Sterk geparfumeerde middelen |
| Glazen deur | Lauw water, droog nawrijven | Ammoniakhoudende glasreiniger |
| Saunakachel (buitenzijde) | Vochtige doek, volledig afgekoeld | Water op of in de stenen |
| Saunastenen | Alleen water en een borstel | Elk reinigingsmiddel |
Welke schoonmaakmiddelen kun je beter niet gebruiken?
Wat je absoluut moet vermijden, zijn agressieve schoonmaakmiddelen. Chloor, allesreinigers en schuursponzen beschadigen het zachte saunahout. Het hout kan hierdoor ruw worden, verkleuren of zelfs barsten.
Gebruik ook nooit een hogedrukreiniger. De krachtige waterstraal splijt de houtvezels en perst vocht diep in het materiaal, wat blijvende schade veroorzaakt. Hetzelfde geldt voor een tuinslang op de buitenkant van een tuinsauna. Simpel en zacht is de beste aanpak voor je sauna.
Moet je saunahout behandelen met olie?
De banken wel, de wanden niet. Behandel saunabanken, rugleuningen en hoofdsteunen met paraffineolie die speciaal voor sauna's is gemaakt. Dat is het hout dat direct contact maakt met zweet.
Paraffineolie trekt in het hout zonder een laagje te vormen, zodat het hout blijft ademen. Zweet en water parelen af in plaats van in te trekken, waardoor zweetvlekken veel minder snel ontstaan en schoonmaken makkelijker gaat. Breng het aan op schoon, volledig droog hout en herhaal dat ongeveer een keer per jaar.
Wanden en plafond laat je onbehandeld. Die vangen geen zweet op en moeten vocht juist kunnen opnemen en weer afgeven. Gebruik nooit lak, vernis of plantaardige oliën zoals lijnolie: die worden plakkerig bij hitte, kunnen ranzig gaan ruiken of dampen afgeven. De buitenkant van een buitensauna is weer een apart verhaal en vraagt om een houtbeschermer voor buitengebruik.
Hoe maak je je sauna schoon in vier stappen?
Doorloop deze vier stappen na elk gebruik. Werk van boven naar beneden, zodat vuil niet opnieuw op al schoongemaakte delen terechtkomt.
Stap 1: laat de sauna afkoelen en schakel de stroom uit
Wacht tot de cabine volledig is afgekoeld voordat je begint. Reken op één tot twee uur; het hout koelt langzamer af dan de lucht. Schakel bij een elektrische kachel of infraroodcabine ook de stroom uit voordat je met water in de buurt van de elektronica komt.
Stap 2: neem het houtwerk af met de nerf mee
Begin met de saunabanken, rugleuningen en wanden. Gebruik een schone, licht vochtige doek met een mild sopje. Werk altijd met de nerf van het hout mee om de structuur te beschermen en te voorkomen dat vuil zich in de poriën nestelt. Knijp de doek goed uit: te nat schoonmaken verlengt de droogtijd en vergroot het schimmelrisico.
Stap 3: reinig de vloer en de hoeken
Verwijder eerst los vuil met een stoffer of stofzuiger. Zuig ook onder de banken en in de hoeken, want daar hoopt het meeste vuil zich op. Bij een buitensauna is dit extra belangrijk: zand werkt als schuurmiddel en veroorzaakt krassen zodra je erover gaat wrijven. Dweil daarna met hetzelfde sopje en gebruik zo weinig mogelijk water.
Stap 4: ventileer en laat volledig drogen
De laatste stap is de belangrijkste. Zet de deur op een kier zodat vocht kan ontsnappen en de cabine kan uitdrogen. Goede ventilatie voorkomt schimmel en muffe geuren en houdt het hout in conditie. Loop bij deze gelegenheid ook meteen de ventilatieroosters na. Hoe je toevoer en afvoer instelt, staat in ons artikel over ventilatie goed afstellen.
Hoe onderhoud je de saunakachel en de saunastenen?
Neem de buitenzijde af als de kachel volledig is afgekoeld en controleer de stenen op gruis en scheuren. Gebruik nooit reinigingsmiddel op de stenen.
De stenen zijn het hart van je kachel. Ze slaan de warmte op en geven die af tijdens een opgieting. Zodra ze verpulveren of te dicht op elkaar komen te liggen, raakt de luchtstroom door de kachel geblokkeerd. Het gevolg is een sauna die trager opwarmt, een kachel die harder moet werken en verwarmingselementen die sneller slijten.
Wanneer vervang je saunastenen?
| Signaal | Wat het betekent | Actie |
|---|---|---|
| Gebarsten of afgebrokkelde stenen | Uit elkaar gevallen door hitte-uitzetting | Vervang de gebroken exemplaren |
| Gruis onderin de kachel | Stenen verpulveren en blokkeren de luchtstroom | Kachel leeghalen en opnieuw stapelen |
| Sauna warmt trager op | Verstopte of te dicht gestapelde stenen | Opnieuw stapelen, aanvullen met nieuwe stenen |
| Witte kalkaanslag | Opgietwater met een hoog kalkgehalte | Afspoelen met water, bij hardnekkige aanslag vervangen |
| Ouder dan twee jaar | Normale slijtage bij wekelijks gebruik | Volledig vervangen |
Bij Rhodos zien we dat de meeste mensen hun stenen veel te lang laten zitten. Ze zijn goedkoop in verhouding tot de kachel die ze beschermen, en nieuwe saunastenen lossen een traag opwarmende sauna vaker op dan mensen denken. Hoe je ze daarna correct stapelt, lees je in ons artikel over hoe je de kachel opnieuw vult.
Wat doe je extra bij een houtgestookte kachel?
Leeg de aslade regelmatig, altijd als de kachel volledig is afgekoeld. As die blijft liggen trekt vocht aan en tast op termijn het metaal aan.
Heeft je kachel een ruitje, dan slaat daar roet op neer. Sterke, koude thee op keukenpapier werkt daar goed voor. Een klassiek alternatief is een vochtig stukje keukenpapier gedoopt in de koude as van de kachel zelf: as is een mild schuurmiddel. Wrijf daarna streeploos na met een droge doek. Loop tot slot het rookgaskanaal een keer per stookseizoen na op vernauwingen.
Hoe krijg je zweetvlekken en muffe geuren weg?
Schuur zweetvlekken voorzichtig weg met fijn schuurpapier, met de nerf mee. Muffe geuren wijzen vrijwel altijd op onvoldoende ventilatie, niet op vuil.
Lichte zweetkringen in het hout verdwijnen vaak met een milde reiniging. Blijft de plek zichtbaar, schuur hem dan voorzichtig op met fijn schuurpapier van korrel 180 tot 240, altijd met de nerf mee. Neem daarna af met een vochtige doek en laat volledig drogen. Doe dit hooguit een keer per jaar, want je haalt telkens een dun laagje hout weg. Behandel de geschuurde plek daarna met paraffineolie. Vers geschuurd hout is juist extra open en zuigt zweet sneller op dan voorheen, dus zonder die stap komt de vlek eerder terug dan hij weg was.
Voorkomen werkt beter. Gebruik altijd een grote handdoek onder je hele lichaam, inclusief je voeten, zodat zweet niet rechtstreeks in de banken trekt. Een saunakussen beschermt daarnaast de plek waar je hoofd of rug tegen het hout rust. Douchen zonder olieachtige verzorgingsproducten scheelt eveneens, omdat bodylotion en deodorant dieper in het hout trekken dan zweet.
Ruikt je sauna muf, controleer dan eerst de ventilatie en de droogtijd. Helpt dat niet, stook de cabine dan een keer leeg op hoge temperatuur zonder erin te gaan. De droge hitte verdrijft vocht en bacteriën. Wil je de sauna daarna een aangename geur meegeven, lees dan hoe je je sauna lekker laat ruiken.
Hoe maak je een infraroodcabine schoon?
Haal eerst de stekker uit het stopcontact. Reinig het hout op dezelfde milde manier, maar houd water weg bij de stralers en de bediening.
In een infraroodcabine giet je niet op, dus er komt veel minder vocht in het hout. Daar staat tegenover dat de cabine vol elektronica zit. Werk daarom altijd stroomloos en met een licht vochtige, goed uitgewrongen doek.
Neem de glazen panelen van de stralers pas af als ze volledig zijn afgekoeld, en gebruik daar alleen water. Reinigingsmiddel laat een laagje achter dat bij verwarming gaat geuren. De rest van de cabine behandel je als gewoon saunahout: met de nerf mee, weinig water, daarna goed laten drogen met de deur open.
Hoe vaak moet je je sauna schoonmaken?
Na elke sessie kort afnemen en ventileren, wekelijks stofzuigen en maandelijks grondig. Een jaarlijkse inspectie van het hout maakt het rond.
| Frequentie | Wat je doet | Tijdsbeslag |
|---|---|---|
| Na elke sessie | Banken afnemen, vloer vegen, deur op een kier | 5 tot 10 minuten |
| Wekelijks | Stofzuigen onder de banken, wanden licht afnemen | 15 minuten |
| Maandelijks | Grondig van boven naar beneden, kachel en stenen controleren | 30 tot 45 minuten |
| Jaarlijks | Hout inspecteren, banken oliën, eventueel licht schuren | 1 tot 2 uur |
Gebruik je de sauna meerdere keren per week, schuif dan een stap op: dan wordt de wekelijkse beurt de grondige. Bij een buitensauna komt er seizoenswerk bij, zoals bladeren weghalen en de buitenkant controleren na de winter.
De kern is simpel: het meeste onderhoud gaat niet over schrobben maar over drogen. Een cabine die na elke sessie goed uitdroogt, vraagt nauwelijks grondige beurten. Een cabine die dat niet doet, krijg je met geen enkel middel blijvend fris.
