Zand of glas op de bodem van je zwembad wijst bijna altijd op een mechanisch defect in het filtervat: een gebarsten filterkaars, een versleten sterpakking in de 6-weg kraan, of een te fijne korrelgrootte van het filtermedium. Veel vuil bij de inspuiters? Dan is de kans groot dat er een filterkaars stuk is. Eerst oorzaak vaststellen, dan pas opruimen en repareren.
Waarom blaast mijn zandfilter zand of glas in het zwembad?
Er zijn 4 hoofdoorzaken: een gebarsten filterkaars onderin het vat, een versleten pakking in de 6-weg kraan, een te fijne korrelgrootte van het filtermedium, of een verzadigd filterbed dat aan vervanging toe is.
In alle gevallen passeert het filtermedium een plek waar het tegengehouden zou moeten worden. Bij een kapotte filterkaars stroomt zand uit je zandfilter direct door het scheurtje de retourleiding in. Bij een versleten sterpakking ontstaat er een bypass in de kraan zelf, waardoor ongefilterd water met meegenomen zand terug naar het bad gaat. Een te fijne korrel valt simpelweg door de sleufjes van de filterkaarsen heen. Welke oorzaak het is, valt af te leiden aan waar je het zand ziet en wanneer het verschijnt - daar komen we zo op.
Hoe weet je welke oorzaak het is?
De locatie van het zand in je bad en het moment waarop het verschijnt wijzen je in de juiste richting. Zand bij de inspuiters direct na filtervulling is bijna altijd een gebarsten kaars; sporadisch fijn zand na jaren gebruik duidt op verzadiging.
Een kapotte filterkaars door droge vulling geeft direct veel zand, geconcentreerd bij de inspuiters. Vorstschade aan kaarsen herken je aan zand dat ineens verschijnt bij de eerste inwerkstelling in het voorjaar. Versleten filterzand dat zijn vorm heeft verloren, geeft sporadisch fijn zand verspreid over de bodem - vaak pas na 3 tot 5 jaar gebruik. Een versleten pakking herken je aan zand dat ook tijdens backwashen zichtbaar blijft of aan wisselende drukstanden. Gebruik onderstaande tabel om snel de juiste vervolgactie te bepalen.
| Wat zie je? | Waarschijnlijke oorzaak | Eerste actie |
|---|---|---|
| Veel zand bij inspuiters, direct na bijvullen | Filterkaars gebarsten tijdens vulling | Filter legen en kaarsen inspecteren |
| Zand verschijnt direct na de winter | Vorstschade aan filterkaars | Kaarsen inspecteren op haarscheurtjes |
| Sporadisch fijn zand, filter 3+ jaar oud | Verzadigd of versleten filtermedium | Filtermedium vervangen |
| Zand ook bij backwash-afvoer, wisselende druk | Versleten sterpakking 6-weg kraan | Meerwegklep inspecteren of vervangen |
| Fijn zand na eerste vulling nieuw medium | Te fijne korrelgrootte gebruikt | Korrelmaat controleren tegen filterspecs |
Wat kan er kapot zijn in je filter?
Onderin het filtervat zitten filterkaarsen: plastic buisjes met smalle gleufjes die water doorlaten maar het filtermedium tegenhouden. Door droge vulling, vorst of ouderdom kunnen deze barsten.
De sleufjes in een standaard filterkaars zijn 25 tot 30 micron breed - kleiner dan de zandkorrels die ze moeten tegenhouden, maar groot genoeg om water ongehinderd door te laten. Bij extra fijne filterkaarsen is dit zelfs 5 tot 10 micron. Zodra er één scheurtje in zo'n kaars ontstaat, ontsnapt filtermedium direct met het water mee naar je bad. De meest voorkomende oorzaken van schade aan filterkaarsen zijn:
- Droog vullen van het filter. Valt zand of glas onverhinderd op de kaarsen, dan barsten ze door het gewicht. Altijd eerst voor de helft water in het vat voordat je filtermedium toevoegt. Lees onze volledige gids over het voorzichtig vullen van een zandfilter voor het volledige stappenplan.
- Vorst in de winter. Achtergebleven water in het filtervat zet uit bij vorst en doet de kaarsen scheuren. Tap het filter vóór de winter altijd volledig af.
- Ouderdom. Het plastic verweert na vele seizoenen. Een kaars die op zich heel oogt kan toch haarscheurtjes hebben - inspecteer bij twijfel in tegenlicht.
Bij Rhodos zien we dat klanten na 1 zomer met zand in het bad vaak alleen de zichtbaar kapotte kaars vervangen. Onze ervaring: als er één gebarsten is, zijn de andere kaarsen vaak ook verzwakt. Vervang ze daarom als set voor de zekerheid. Vervangende onderdelen vind je in onze collectie zandfilter onderdelen.
Gebruik je de juiste korrelgrootte filterzand?
De ideale korrelgrootte voor fijn filterzand is 0,4 tot 0,8 mm. Kleinere korrels vallen door de gleufjes van de filterkaarsen heen en belanden direct in je bad.
Filterzand wordt nauwkeurig gezeefd om precies niet door de filterkaarsen te passen. Gebruik je zand met een kleinere korrel, bijvoorbeeld bouwzand of vijverzand, dan is het zeker te fijn. Bij filters met een vulling van meer dan 100 kg is het daarnaast verstandig om onderop een laag grof zand of grof filterglas (1,0 - 3,0 mm) te leggen: dat verbetert de doorstroming en voorkomt dat fijn zand rondom de filterkaarsen ophoopt. Gebruik onderstaande tabel om de juiste korrel bij je filter te kiezen.
| Laag in filter | Filterzand | Filterglas | Wanneer gebruiken |
|---|---|---|---|
| Hoofdvulling (fijn) | 0,4 - 0,8 mm | 0,5 - 1,0 mm | Altijd - standaard filtermedium |
| Onderste laag (grof) | 1,0 - 3,0 mm | 2,0 - 4,0 mm | Alleen bij filters vanaf 100 kg vulling |
Filterzand verliest na 3 tot 5 jaar zijn filtervermogen doordat de korrels rond slijten en fijner worden. Op dat moment begint het ook sneller door te dringen naar het bad. Bij filterglas duurt dit proces 10 tot 15 jaar. Twijfel je over de keuze tussen beide media? Onze blog over het verschil tussen filterglas en filterzand geeft een directe vergelijking. Een vervangende vulling haal je uit onze collectie filtermedium voor zandfilters.
Kan een versleten 6-weg kraan zand doorlaten?
Ja. In de 6-weg kraan zit een stervormige rubberen sterpakking die de waterstromen scheidt. Slijt deze pakking, dan ontstaat er een bypass waardoor ongefilterd water met zand meegaat terug naar je bad.
De sterpakking is een intern afdichtingsonderdeel dat je alleen ziet wanneer je de kraan uit elkaar haalt. Hij is continu in contact met filterzand en chloorhoudend water, wat na vele jaren gebruik leidt tot inwendige slijtage. Herkenningspunten: de druk op de manometer is wisselend of niet meer stabiel, je ziet zand ook tijdens backwash verschijnen (terwijl dit niet zou moeten), of er lekt continu water uit de afvoer in filterstand. Vervang in dat geval de sterpakking, of de hele kraan als deze al meerdere seizoenen dienst doet. Bekijk onze collectie 6-weg kranen voor complete vervangers en losse sterpakkingen.
Hoe haal je het zand weer uit je zwembad?
Zuig het zand handmatig op met een bodemzuiger terwijl de 6-weg kraan op stand 'waste' of 'riool' staat. Het zand gaat dan direct naar het riool, niet terug door het filter.
Op de normale filterstand blaast fijn zand dwars door de installatie heen terug in je bad - hele stofzuigerrondes voor niets. Door de kraan op 'waste' te zetten omzeil je het filter volledig. Vul daarna het waterpeil bij met leidingwater tot de juiste hoogte. De volledige opruimprocedure in vier stappen:
- Zet de zwembadpomp uit. Wacht 10 tot 15 minuten tot alle zand naar de bodem is gezakt. Zwiep geen water in het zwembad tijdens deze fase.
- Zet de 6-weg kraan op 'waste' of 'riool'. Controleer dat de afvoer op het riool is aangesloten en niet op een plek waar je geen water wil afvoeren.
- Zuig het zand op met een bodemzuiger. Beweeg rustig over de bodem - te snel zuigen wervelt zand op in plaats van het op te nemen. Het zand verdwijnt direct naar het riool.
- Zet de kraan terug op 'filter' en vul het waterpeil aan. Controleer de druk op de manometer: die hoort na het opnieuw opstarten stabiel te zijn op je normale basiswaarde. Is dat niet zo, dan is de onderliggende oorzaak nog niet verholpen.
Blijft zand terugkomen na deze procedure? Dan is het filter zelf nog niet gerepareerd. Loop de oorzaken uit de diagnose-tabel bovenaan nog eens door en controleer filterkaarsen, korrelgrootte en sterpakking in die volgorde. Als je structureel onderhoud wilt inbouwen om dit probleem te voorkomen, begint dat bij een goede backwash-routine en een jaarlijkse inspectie van het filtervat.
