Een saunakachel tot 3,6 kW sluit je aan op 230V, een gewone stroomgroep. Vanaf 4,5 kW heb je krachtstroom nodig: 400V met drie fasen en een eigen aardlekautomaat. In beide gevallen gebruik je een hittebestendige siliconenkabel en laat je de aansluiting uitvoeren door een erkend elektricien.
De cabine staat, de banken zitten vast en de saunakachel hangt aan de wand. Wat nu volgt is het enige onderdeel van je saunaproject dat je niet zelf mag doen. Werken met krachtstroom vraagt om een vakman. Dit artikel is dan ook geen doe-het-zelfhandleiding, maar een voorbereiding: je weet straks precies wat je nodig hebt, wat de elektricien komt doen en waar je hem op kunt bevragen.
Heeft je saunakachel 230V of krachtstroom nodig?
Tot en met 3,6 kW volstaat een 230V-aansluiting op een eigen groep. Vanaf 4,5 kW is krachtstroom op 400V met drie fasen vrijwel altijd noodzakelijk.
Het vermogen van je kachel bepaalt de stroomsoort, en het vermogen volgt uit de inhoud van je cabine. Als vuistregel reken je ongeveer 1 kW per kubieke meter. Een kachel van 3,6 kW is daarmee geschikt voor een cabine tot ongeveer 4,5 m³ en kan op 230V. Wordt je sauna groter, of staat hij buiten waar het warmteverlies hoger ligt, dan kom je al snel op 4,5 kW of meer uit en is krachtstroom onvermijdelijk. Welk vermogen bij jouw cabine hoort, lees je in welke saunakachel je nodig hebt.
| Vermogen kachel | Stroomsoort | Aansluiting | In de meterkast |
|---|---|---|---|
| Tot en met 3,6 kW | 230V, één fase | Stopcontact of vaste aansluiting | Eigen groep met aardlekautomaat |
| 4,5 tot 9 kW | 400V, drie fasen | Vaste krachtstroomaansluiting | Aparte krachtgroep met aardlekautomaat |
| 10,8 kW en hoger | 400V, drie fasen | Vaste krachtstroomaansluiting | Krachtgroep met zwaardere afzekering |
| Schakelbaar, bijvoorbeeld 2,2 of 4,5 kW | 230V of 400V | Volgt de stand waarop de kachel wordt ingesteld | Volgt de gekozen stand |
Die laatste categorie is de uitzondering die je moet kennen. Sommige kachels, zoals de Tylö Sense Sport Compact, zijn schakelbaar tussen twee vermogens. Dezelfde kachel kan dan op 230V draaien of op krachtstroom, afhankelijk van hoe de elektricien hem aansluit. Bespreek vooraf welke stand je wilt, want dat bepaalt de hele installatie erachter.
Kijk daarna in je meterkast of er al een krachtstroomgroep aanwezig is. Vaak herken je die aan een aansluiting met vier of vijf pinnen, of aan een automaat die drie fasen tegelijk schakelt. Heb je al krachtstroom voor een kookplaat of warmtepomp, dan is het aanleggen van een groep voor de sauna meestal eenvoudiger dan gedacht.
Welke kabel heb je nodig voor een saunakachel?
Altijd een hittebestendige siliconenkabel, ook voor het deel dat door de wanden loopt. Een standaard PVC-kabel smelt bij saunatemperaturen en veroorzaakt kortsluiting.
In de meeste situaties volstaat een siliconenkabel van 5 x 2,5 mm². Schrijft de handleiding van je kachel een zwaardere doorsnede voor, bijvoorbeeld bij een hoog vermogen of een lange route vanaf de meterkast, dan ga je naar 5 x 4 mm². Dat is geen kwestie van veilig zitten: je volgt hier de fabrikant, want een te zware kabel is net zo goed een verkeerde keuze als een te lichte.
| Kabel | Wanneer | Waarom |
|---|---|---|
| Siliconenkabel 5 x 2,5 mm² | Standaardsituatie bij de meeste saunakachels | Bestand tegen saunatemperaturen en voldoende doorsnede voor de gangbare vermogens |
| Siliconenkabel 5 x 4 mm² | Alleen wanneer de handleiding van je kachel dit expliciet voorschrijft | Nodig bij hogere vermogens of een langere kabelroute vanaf de meterkast |
| VMvK of andere PVC-kabel | Niet gebruiken in of naar de saunacabine | De PVC-isolatie kan smelten, met kortsluiting en brandgevaar tot gevolg |
Wat kost het aansluiten van een saunakachel?
De prijs hangt af van drie dingen: of er al krachtstroom in je meterkast zit, hoe lang de kabelroute is en hoeveel hak- of graafwerk daarvoor nodig is.
Zit er al een vrije krachtgroep in de kast en loopt de route via een kruipruimte of een bestaande leidingbuis, dan blijft het bij een paar uur werk. Moet de meterkast worden uitgebreid, of loopt de kabel dwars door afgewerkte muren naar een tuinhuis achterin, dan loopt het snel op. Vraag daarom altijd een gespecificeerde offerte in plaats van een totaalbedrag, zodat je ziet waar de uren en materialen zitten en wat je eventueel zelf kunt voorbereiden.
| Kostenpost | Wat de prijs bepaalt | Wat je vraagt in de offerte |
|---|---|---|
| Krachtgroep in de meterkast | Of er ruimte vrij is en of de kast eerst gemoderniseerd moet worden | Of de automaat en de aardlekbeveiliging zijn inbegrepen |
| Kabel | De voorgeschreven doorsnede en de lengte van de route | Of siliconenkabel en eventuele grondkabel apart worden gerekend |
| Arbeid | Bereikbaarheid van de route, plus hak- en graafwerk | Een uurtarief met een schatting van het aantal uren |
| Kachel en besturing aansluiten | Ingebouwde of externe besturing en het aantal sensoren | Of het testen en het installatierapport zijn inbegrepen |
| Meerwerk | Een eventuele verzwaring van de hoofdaansluiting bij de netbeheerder | Of dit vooraf is gecontroleerd |
Reken deze eenmalige kosten los van wat je sauna daarna per sessie kost. Wat dat is, per vermogensklasse, lees je in ons artikel over wat een saunakachel verbruikt.
Wat regel je voordat de elektricien komt?
Bepaal de plek van de aansluiting, de kabelroute en het vermogen van je kachel. Zorg dat de meterkast vrij toegankelijk is.
Een elektricien werkt sneller en scherper als hij niet hoeft te improviseren. Denk vooraf na over waar de kabel de cabine binnenkomt en hoe hij vanaf de meterkast loopt: door een kruipruimte, langs een plint, of via een leidingbuis die je alvast hebt gelegd. Meet de afstand op, want die bepaalt mede de kabeldikte.
Leg daarnaast de handleiding van je kachel klaar. Daarin staat het aansluitschema, het exacte vermogen en de voorgeschreven afzekering. Bij Rhodos zien we dat dit het vaakst ontbreekt op het moment dat de monteur voor de deur staat, terwijl het het enige document is dat hij echt nodig heeft. Ruim tot slot de looproute en de omgeving van de meterkast leeg.
Hoe sluit de elektricien de saunakachel aan?
In 5 stappen: groep aanleggen, kabel trekken, kachel aansluiten volgens fabrikantschema, besturing monteren en de hele installatie testen.
- Groep aanleggen in de meterkast. De elektricien plaatst een aparte automaat met aardlekbeveiliging, uitsluitend voor de sauna. Zo krijgt de kachel een eigen beveiligde groep en beïnvloedt hij de rest van je installatie niet.
- De kabel trekken. Vanaf de meterkast gaat de siliconenkabel naar de sauna, met de doorsnede die bij het vermogen en de afstand hoort. Ook binnen de cabine blijft dat siliconenkabel.
- De kachel aansluiten. Dit gebeurt volgens het aansluitschema van de fabrikant. Elk merk en model wijkt af, dus hier telt precisie boven routine.
- De besturing monteren. Heeft je kachel een externe besturing, dan komt die nu aan de wand, samen met de temperatuursensor in de cabine.
- Testen en controleren. De installateur schakelt in, controleert of de kachel opwarmt, of de besturing reageert en of de aardlekbeveiliging daadwerkelijk afslaat bij een test. Pas daarna kunnen de saunastenen erin.
Hoe wordt de saunabesturing aangesloten?
Een ingebouwde besturing vraagt geen extra bedrading. Een externe besturing komt aan de buitenwand, met een aparte sensorkabel naar de cabine.
Bij een kachel met ingebouwde bediening loopt alles via de kachel zelf: één aansluiting en je bent klaar. Kies je voor een externe besturing, dan komen er twee verbindingen bij. De stuurkabel loopt van het paneel naar de kachel en de sensorkabel naar de temperatuursensor, die vlak onder het plafond boven de kachel hangt. De plaats van die sensor is voorgeschreven door de fabrikant en bepaalt of je thermostaat klopt.
Externe besturingen worden meestal aan de buitenkant van de sauna gemonteerd, op ooghoogte naast de deur. Welk type bij jouw kachel past, staat in welke saunabesturing je kiest.
Hoe sluit je een saunakachel in een buitensauna aan?
Bij een buitensauna loopt de voeding via een grondkabel in een mantelbuis naar de cabine, waar hij overgaat in siliconenkabel.
De kabel van je meterkast naar de tuin is een ander type dan de kabel binnen de cabine. Buiten gaat het om een grondkabel die tegen vocht en beschadiging bestand is, in de regel getrokken door een mantelbuis zodat je hem later kunt vervangen zonder opnieuw te graven. Het type kabel, de legdiepte en de manier waarop de overgang naar siliconenkabel wordt gemaakt, bepaalt de elektricien op basis van de afstand en de situatie in je tuin. Leg de route wel vooraf met hem vast, want graafwerk achteraf door een net aangelegd terras is duur.
Twee praktische punten die specifiek voor buiten gelden. Kies een kachel met interne bediening: een extern paneel aan een buitenwand is zelden bestand tegen regen en vorst. En houd er rekening mee dat de aansluiting in de cabine op een plek moet komen waar geen condens vanaf het dak op kan druppelen.
Waarom is een aardlekautomaat onmisbaar in de sauna?
Een aardlekautomaat schakelt de stroom binnen een fractie van een seconde uit zodra hij een lekstroom meet. In een sauna is dat noodzaak.
Vocht en elektriciteit gaan slecht samen. Een klein defect in een verwarmingselement of een beschadigde kabelmantel kan genoeg zijn om spanning op een metalen deel te zetten. De aardlekbeveiliging meet dat verschil tussen de heen- en teruggaande stroom en onderbreekt bij een lek van 30 milliampère de voeding, ruim voordat het gevaarlijk wordt.
Een erkend elektricien neemt dit standaard mee, want de installatie moet in Nederland voldoen aan NEN 1010 en in België aan het AREI. Vraag na afloop om het installatierapport of de meetgegevens. Dat document heb je nodig bij een eventuele verzekeringsclaim en het is het bewijs dat de aansluiting volgens de norm is uitgevoerd.
Wat gaat er het vaakst mis bij het aansluiten?
De meeste problemen komen door de verkeerde kabel, een gedeelde groep of een te licht gekozen vermogen. Alle drie zijn ze vooraf te voorkomen.
| Fout | Gevolg | Hoe je het voorkomt |
|---|---|---|
| PVC-kabel gebruiken in of naar de cabine | Smeltende isolatie, kortsluiting en brandgevaar | Alleen siliconenkabel, ook door de wanden |
| De kachel op een bestaande groep zetten | De zekering slaat af zodra andere apparaten meedraaien | Altijd een eigen groep in de meterkast |
| Geen aparte aardlekbeveiliging | Geen bescherming tegen lekstroom in een vochtige ruimte | Eigen aardlekautomaat van 30 mA voor de sauna |
| Te licht vermogen kiezen | Trage opwarming en stenen die niet heet genoeg worden | Reken ongeveer 1 kW per kubieke meter cabine |
| De kachel achter een schot of onder een bank plaatsen | De warmte verdeelt zich niet en de kachel kan oververhitten | Vrijstaand of tegen een vlakke wand, met vrije luchtcirculatie |
Slaat de oververhittingsbeveiliging toch af, dan is die meestal handmatig te resetten en soms aan vervanging toe. Wat daarvoor beschikbaar is, vind je bij de onderdelen en toebehoren voor saunakachels.
Een laatste punt dat vaak pas na de installatie opspeelt: zorg dat de ventilatie van je sauna op orde is. Onvoldoende luchttoevoer zorgt voor storingen in de kachel en voor een oververhittingsbeveiliging die uitschakelt terwijl de cabine nog niet op temperatuur is. Dat is geen elektrisch probleem, maar het wordt er wel vaak voor aangezien.
