Vrij chloor is het actieve desinfectiemiddel in je zwembad dat bacteriën en algen doodt. Gebonden chloor is uitgewerkt chloor dat zich heeft gehecht aan vuildeeltjes en niet meer desinfecteert. Totaal chloor is de som van beide: totaal chloor = vrij chloor + gebonden chloor. De ideale waarde voor vrij chloor ligt tussen 1 en 3 ppm, het gebonden chloor mag maximaal 0,6 mg/l bedragen.
Bij het testen van je zwembadwater kom je drie chloorwaarden tegen: vrij chloor, gebonden chloor en totaal chloor. Veel zwembadeigenaren meten alleen het totaal chloor en denken dat alles in orde is. Maar dat getal zegt weinig over de daadwerkelijke desinfectie. In dit artikel leggen we het verschil uit, laten we zien hoe je de waarden meet en bereken je zelf of het gebonden chloor te hoog is.
Wat is vrij chloor?
Vrij chloor is het actieve, ongebruikte chloor in je zwembad dat bacteriën, virussen en algen doodt. De ideale waarde ligt tussen 1 en 3 ppm.
Zodra je chloor toevoegt aan het zwembadwater, lost het op en vormt het vrij chloor. Dit is het deel dat direct aan het werk gaat: het valt micro-organismen aan en breekt organisch vuil af. Zolang er voldoende vrij chloor aanwezig is, blijft het water helder en veilig om in te zwemmen. Vrij chloor ruikt van nature nauwelijks. Pas wanneer de pH-waarde correct is (tussen 7,2 en 7,6) werkt vrij chloor optimaal. Bij een te hoge pH neemt de desinfecterende kracht sterk af, zelfs als je voldoende chloor meet.
Wat is gebonden chloor?
Gebonden chloor is uitgewerkt chloor dat zich heeft gebonden aan vuildeeltjes zoals zweet, urine en huidcellen. Het desinfecteert niet meer en mag maximaal 0,6 mg/l bedragen.
Wanneer vrij chloor reageert met organische vervuiling in het water, ontstaat gebonden chloor (ook wel chloraminen genoemd). Deze reststoffen hebben geen desinfecterende werking meer, maar zitten nog wel in het water. Gebonden chloor is ook de oorzaak van de typische 'zwembadgeur' en rode ogen na het zwemmen. In ons artikel over gebonden chloor in je zwembad lees je uitgebreid hoe chloraminen ontstaan, wat de gezondheidsrisico's zijn en hoe je ze verwijdert.
Wat is totaal chloor en hoe bereken je het?
Totaal chloor is de som van vrij chloor en gebonden chloor. Door het vrije chloor van het totale chloor af te trekken bereken je hoeveel gebonden chloor er in het water zit.
De formule is eenvoudig: totaal chloor - vrij chloor = gebonden chloor. Dit verschil vertelt je of het chloor zijn werk nog doet of al is uitgewerkt. Is het verschil groter dan 0,5 ppm, dan is een chloorshock nodig om de chloraminen af te breken.
| Meting | Waarde (ppm) | Beoordeling |
|---|---|---|
| Totaal chloor (DPD3) | 2,0 | Binnen normaal bereik (0,5-3,5 ppm) |
| Vrij chloor (DPD1) | 1,5 | Goed - voldoende actief chloor (streef 1-3 ppm) |
| Gebonden chloor (berekend) | 0,5 | Net op de grens - bij stijging chloorshock geven |
In dit rekenvoorbeeld is het gebonden chloor precies 0,5 ppm. Dat zit op de grens. Stijgt het verschil naar 0,8 ppm of hoger, dan is een chloorshock de juiste actie. De vuistregel: verhoog het vrije chloor tot 10 keer de waarde van het gebonden chloor om de chloraminen volledig af te breken.
Hoe meet je vrij en totaal chloor?
Meet vrij chloor met een DPD1-reagens en totaal chloor met DPD3. Het verschil tussen beide metingen is het gebonden chloor.
DPD1 en DPD3: wat meet elk reagens?
DPD staat voor diethyl-p-fenyleendiamine, een reagens dat reageert met chloor en het water roze kleurt. Hoe intenser de kleur, hoe hoger het chloorgehalte. DPD1 reageert uitsluitend met vrij chloor en geeft je dus het actieve chloorgehalte. DPD3 wordt na DPD1 aan hetzelfde watermonster toegevoegd en meet het totale chloor. Het verschil in kleurintensiteit tussen de DPD1- en DPD3-meting is het gebonden chloor. Gebruik bij voorkeur een fotometer voor nauwkeurige resultaten, of DPD-tabletten met een kleurvergelijker. Meet minimaal twee keer per week en altijd op dezelfde plek in het zwembad, minimaal 30 cm van de wand. Bekijk ons assortiment watertesters voor een betrouwbare set.
Wanneer is het gebonden chloor te hoog?
Het gebonden chloor mag niet boven 0,6 mg/l komen. Hogere waarden veroorzaken chloorlucht, rode ogen en slijmvliesirritatie. De oplossing is een chloorshock die de chloraminen afbreekt. Lees in ons doseerschema precies hoeveel chloor je nodig hebt voor een effectieve shock.
De drie chloorsoorten in 1 overzicht
| Chloorsoort | Wat het is | Streefwaarde | Meetmethode | Actie bij afwijking |
|---|---|---|---|---|
| Vrij chloor | Actief chloor dat desinfecteert | 1-3 ppm | DPD1-tablet of -reagens | Te laag: chloor toevoegen. Te hoog: dosering stoppen, waarde daalt vanzelf |
| Gebonden chloor | Uitgewerkt chloor gebonden aan vuil (chloraminen) | Max 0,6 mg/l | Berekend: totaal - vrij | Te hoog: chloorshock geven (10× de gebonden waarde) |
| Totaal chloor | Som van vrij + gebonden chloor | 0,5–3,5 ppm | DPD3-tablet of -reagens | Op zich weinig zeggend - altijd uitsplitsen naar vrij en gebonden |
Wil je een compleet overzicht van alle waterwaarden die je moet testen voor je zwembad? Lees dan ons testartikel. Wordt je water ondanks voldoende chloor toch groen? Controleer dan eerst het gebonden chloor met de formule hierboven.
